Toelichting FNV Lokale Monitor 2018

De FNV heeft het beleid van Nederlandse gemeenten beoordeeld op basis van een serie indicatoren, gebaseerd op door de leden vastgesteld beleid. Hieronder vindt u een toelichting op de indicatoren.

Wachttijd aanvraag uitkering

1 punt bij een gemiddelde wachttijd van 28 dagen; 2 punten bij 26 dagen; 3 punten bij 24 dagen; etcetera, met een maximum van 10 punten. Indien in principe automatisch een voorschot wordt toegekend zolang het recht op bijstand nog niet is vastgesteld of als dit niet nodig is omdat de uitkering altijd binnen vier weken wordt toegekend, 5 punten optellen bij de score.

Wettelijk staat voor de beslistermijn van een uitkering maximaal 8 weken. Dat vindt de FNV veel te lang. Dit kan ertoe leiden dat mensen in de schulden raken. Mensen zitten bovendien lang in onzekerheid. De FNV wil dat aanvragers binnen maximaal 4 weken uitsluitsel krijgen. Als aanvragers langer moeten wachten, moet de gemeente het voorschot in principe automatisch verstrekken of actief wijzen op het recht op een voorschot.

Individuele inkomenstoeslag

Inkomensgrens op 120 procent van sociaal minimum of hoger: 5 punten. Recht na 3 jaar laag inkomen of korter: 5 punten.

De individuele inkomenstoeslag is een inkomensondersteunende maatregel voor mensen met een langdurig laag inkomen die geen uitzicht op inkomensverbetering hebben. De toeslag mag niet meer categoriaal worden verstrekt. De FNV pleit al jaren voor een ruimhartig minimabeleid door het instellen van hogere inkomensgrenzen van minimaal 120 procent van het sociaal minimum, zodat deze voorzieningen ook toegankelijk zijn voor bijvoorbeeld werkende armen met een klein baantje en die ook rond het minimumniveau moeten leven. Daarnaast is belangrijk dat mensen met een laag inkomen niet jarenlang moeten wachten voor ze in aanmerking komen voor de toeslag.

Armoede onder kinderen

10 punten als de gemeente het budget geheel voor het doel heeft gebruikt of geld heeft toegelegd; anders 0 punten

Gemeenten krijgen per 2017 structureel 85 miljoen euro extra per jaar voor de bestrijding van armoede onder kinderen en het voorkomen van sociale uitsluiting (de zogenaamde Klijnsmagelden). Dit geld is als een decentralisatieuitkering toegevoegd aan het gemeentefonds maar is volgens bestuurlijke afspraken met de VNG wel bestemd voor de doelgroep en zou niet aan andere dingen worden besteed moeten worden.

Wachttijd schuldhulpverlening

1 punt bij een gemiddelde wachttijd van 28 dagen; 2 punten bij 26 dagen; 3 punten bij 24 dagen; etcetera, met een maximum van 10 punten. Indien de wachttijd sinds 2015 met minstens 15% is afgenomen: nog 5 punten. Gebaseerd op 2017.

Sinds 2012 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening. Mensen kunnen bij de gemeente terecht voor advies en budgetbeheer en als de schulden flink zijn opgelopen kan de gemeente helpen om een regeling met schuldeisers te treffen. Tussen de aanmelding en het eerste intakegesprek kan soms nog dagen of weken zitten. Als mensen met schulden lang moeten wachten op ondersteuning, dan kunnen hun problemen daardoor nog groter worden.

Jongeren: zicht op niet-melders, afhakers, uitstromers

1 punt per aangekruisde variant, plus 1 bonuspunt als alle 9 zijn aangekruisd

De Inspectie SZW heeft in 2015 onderzoek gedaan naar het beleid van gemeenten ten aanzien van jongeren die 'buiten beeld' zijn. De vrees bestaat dat deze jongeren moeilijk aan de slag komen op de arbeidsmarkt, dat ze in financiële problemen komen en wellicht ook op het verkeerde pad raken. Uit het Inspectieonderzoek bleek dat 6% van de gemeenten monitort wat er gebeurt met zogenaamde niet-melders, 13% wat er gebeurt met afhakers en 21% wat er gebeurt met uitstromers. FNV vindt dat gemeenten zicht moeten hebben op deze groepen vaak kwetsbare jongeren. Geen bericht is niet altijd goed bericht, zo blijkt. Als je problemen voor wilt zijn, moet je hierin investeren.

Duurzame uitstroom

Tot welk moment worden deelnemers aan re-integratietrajecten gevolgd? Minimaal 6 maanden = 5 punten; minimaal 12 maanden = 10 punten

Het is mooi als mensen uit de bijstand stromen, maar het is ook belangrijk om te kijken wat er daarna gebeurt. Als mensen na een tijdelijk baantje weer op straat komen te staan, dan is dat geen duurzame oplossing. Daarom vindt de FNV het belangrijk dat gemeenten een vinger aan de pols houden wat er gebeurt met mensen nadat ze de bijstand uitgestroomd zijn.

Werken zonder loon

15 punten als gemiddeld 0 maanden (of 0 deelnemers). N.b. de duur van de trajecten heeft betrekking op bijstandsgerechtigden en dus niet op regelingen voor arbeidsgehandicapten.

De FNV vindt dat werken zonder loon tot oneerlijke concurrentie en tot verlies van echte banen leidt. Het gevaar op verdringing is in hoge mate aanwezig. Verdringing van betaalde arbeid raakt niet alleen de uitkeringsgerechtigden, maar ook de betaalde werkenden. De FNV wil voorkomen dat mensen tegen elkaar worden uitgespeeld.

Arbeidsvoorwaarden beschut werk

Indien contracten voor onbepaalde tijd: 5 punten; indien *bovendien* arbeidsvoorwaarden boven wettelijk minimum: 10 punten

De FNV streeft naar duurzame banen, ook voor mensen met een arbeidsbeperking. Mensen die beschut werken hebben geen alternatief. Zij zijn aangewezen op beschut werk. We roepen gemeenten dan ook op om arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd om te zetten in arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd.

Flex

10 punten als de gemeente een doelstelling heeft geformuleerd om flex terug te dringen of te maximeren; anders 0 punten.

Uit onderzoek van FNV Overheid onder 5.000 leden die werkzaam zijn bij gemeenten blijkt dat flexwerk de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen. Vaak gaat het om structureel werk dat al minimaal 2 jaar bestaat, in plaats van tijdelijke inzet bij piek of ziek. Zodra flexwerkers structureel werk verrichten, hebben zij volgens de FNV recht op een echte baan met een vast contract. Onnodig flexwerk dient te worden voorkomen. Flexcontracten zijn bedoeld voor tijdelijk werk (piek) of vervanging bij ziekte. Ze dienen wel als een opstapje naar een vaste baan. Gemeenten en provincies moeten hierin het goede voorbeeld geven aan andere organisaties.

Vast bedrag aannemelijke meerkosten

10 punten als de gemeente jaarlijks een vast bedrag verstrekt voor aannemelijke meerkosten die chronisch zieken en/of mensen met beperkingen maken

Gemeenten kunnen de meerkosten die chronisch zieken en gehandicapten maken op meerdere manieren tegemoetkomen, bijvoorbeeld via de collectieve ziektekostenverzekering of de bijzondere bijstand. De FNV vindt dit positief. Een categoriale regeling waarbij een vast bedrag wordt verstrekt aan de vooraf bepaalde doelgroep die aannemelijke meerkosten maakt, verdient onze bijzondere aanbeveling vanwege de besparing op de uitvoeringskosten, de administratieve eenvoud voor de aanvragers en de beperking van het niet-gebruik (de drempel wordt lager).

Uurtarief huishoudelijke zorg I

10 punten indien het uurtarief minstens 25 euro is

FNV Zorg en Welzijn constateert al jaren de race naar beneden in de thuiszorg. Acties hebben effect gehad, want in 2017 is een nieuwe Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) van kracht waarbij de Wmo 2015 nader is uitgewerkt. Deze maatregel schrijft gemeenten voor dat zij een reële prijs moeten betalen voor Wmo-diensten. Dit betekent ook echt het betalen van de werkelijke kosten van arbeid zoals dat in de cao’s is bepaald en waarbij de lonen mee kunnen groeien.

Ontbindende voorwaarde

15 punten als een contract kan worden ontbonden bij niet-naleving cao; anders 0

Gemeenten kunnen in hun contract opnemen dat het contract ontbonden kan worden als een zorgverlener zich niet aan de cao houdt. Een dergelijke voorwaarde zorgt er voor dat FNV meer druk kan zetten als een werkgever zich niet aan een cao lijkt te houden. Dit is goed voor de bescherming van werknemers en uiteindelijk ook voor de kwaliteit van de zorg.

Inkoop hulp bij het huishouden

1 punt als van de laatste twee criteria tenminste één van toepassing is; 1 punt voor elk overig criterium dat van toepassing is; bij maximale score 1 bonuspunt

De FNV ziet in de dagelijkse praktijk, in de verschillende sectoren, dat het nog steeds misgaat met het gemeentelijk aanbestedingsbeleid. Bij aanbestedingen is de laagste prijs vaak doorslaggevend. Goedkoop aanbesteden gaat over de rug van werknemers, maar heeft ook gevolgen voor burgers en cliënten die van de zorg- en dienstverlening afhankelijk zijn. Een te lage prijs leidt namelijk vaak tot een minder kwalitatief product, dienstverlening of zorg.

Inkoop jeughulp

1 punt als van de laatste twee criteria tenminste één van toepassing is; 1 punt voor elk overig criterium dat van toepassing is; bij maximale score 1 bonuspunt

De FNV ziet in de dagelijkse praktijk, in de verschillende sectoren, dat het nog steeds misgaat met het gemeentelijk aanbestedingsbeleid. Bij aanbestedingen is de laagste prijs vaak doorslaggevend. Goedkoop aanbesteden gaat over de rug van werknemers, maar heeft ook gevolgen voor burgers en cliënten die van de zorg- en dienstverlening afhankelijk zijn. Een te lage prijs leidt namelijk vaak tot een minder kwalitatief product, dienstverlening of zorg.

Inkoop doelgroepenvervoer

1 punt als van de laatste twee criteria tenminste één van toepassing is; 1 punt voor elk overig criterium dat van toepassing is; bij maximale score 1 bonuspunt

De FNV ziet in de dagelijkse praktijk, in de verschillende sectoren, dat het nog steeds misgaat met het gemeentelijk aanbestedingsbeleid. Bij aanbestedingen is de laagste prijs vaak doorslaggevend. Goedkoop aanbesteden gaat over de rug van werknemers, maar heeft ook gevolgen voor burgers en cliënten die van de zorg- en dienstverlening afhankelijk zijn. Een te lage prijs leidt namelijk vaak tot een minder kwalitatief product, dienstverlening of zorg.

Transparantie

10 punten indien gegevens aangeleverd voor maart 2019

Gemeenten die aan dit criterium voldoen laten zien dat ze transparantie en verantwoording serieus nemen.